0 Địa chỉ: 45/1 Langbiang, Thị trấn Lạc Dương, Huyện Lạc Dương, Lâm Đồng 0908 848 887

ÂM NHẠC TÂY NGUYÊN KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN THỂ HIỆN

03-03-2018

" Thiếu tiếng hát, tiếng đàn chẳng khác gì thiếu muối". Thực vậy, vừa lọt lòng mẹ, em bé đã được tiếp xúc với âm nhạc qua lời ru. Đến ba tháng tuổi, nếu "mẹ tròn con vuông" gia đình sẽ đón em bé vào đời bằng âm nhạc cồng chiêng trong lễ thổi tai (bhet,tơngia). Sau lễ thổi tai hay đúng hơn sau tiếng chiêng trong lễ thổi tai, lỗ tai thơ dại của bé sẽ biết nhận những tín hiệu văn hóa dân tộc mình. Cũng từ đây, qua thời gian và không gian của từng lứa tuổi, con người được hoàn thiện dần về khả năng âm nhạc. Sau khi được tiếp thu âm điệu vỗ về trong lời hát ru của mẹ ở tuổi ấu thơ. Lớn lên một chut, con người lại được tắm mình trong dòng sông văn hóa âm nhạc bằng những bài hát đồng dao - vừa vui chơi - vừa hát, vừa hát vừa sáng tạo. Tuy nhiên những sáng tạo ban đầu ấy vẫn còn hết sức ngây thơ, nhưng chính sự thơ ngây ấy lại là đặc điểm tư duy của các em bé vùng cao.
Đến tuổi thanh niên, gia đình và cộng đồng sẽ tổ chức lễ trưởng thành. Từ đây, nghĩa vụ và quyền lợi được cộng đồng công nhận và bảo vệ. Theo phong tục đồng bào Tây Nguyên; thanh niên là nam hay nữ, ai ai cũng phải biết múa biết hát. Hát múa không chỉ làm phong phú tâm hồn, tô điểm cuộc sống mà còn là phương tiện "kết tóc se duyên" của các chàng trai, cô gái nơi đây. Chính vì vậy, ngoài việc phát nương làm rẫy, đan gùi, làm cung tên thì các chàng trai phải biết học đánh chiêng, biết làm đàn Tơrưng, đing goong, kny để đánh khi mùa trăng lên, khi tỏ tình với bạn gái. Con gái ngoài việc biết tỉa bắp, trồng lúa, dệt vải, kéo sợi phải biết chọn nứa làm Đing jơng để bày tỏ những tình cảm sâu kín của mình với người mình yêu thương trong những đêm hẹn hò. Đến khi đôi trai gái đã tâm đầu ý hợp, gia đình và cộng đồng tổ chức lễ trao vòng (pơhoă). Ở đây lời ca tiếng hát, đặc biệt là âm nhạc cồng chiêng lại được vang lên trang trọng, ấm áp tình cộng đồng
Tiếng chiêng vừa tạo niềm vui cho bạn trẻ vừa là niềm kiêu hãnh cho cả cộng đồng, vừa là niềm cảm hứng vô tận cho các chàng trai, cô gái nắm tay nhau nhảy múa, uống rượu cần thâu đêm bên bếp lửa bập bùng. Rồi âm nhạc lại vang lên bay qua chín tầng mây, mười tầng trời, thấm sâu vào lòng đất, lan tỏa khắp núi rừng Tây Nguyên, xua tan bao nỗi nhọc nhằn, xua đuổi tà ma, bảo vệ sức khỏe người già và bảo vệ sự bình an cho buôn làng.
Vào mùa khô, khi những cơn mưa cuối mùa vừa dứt, bầu trời Tây nguyên hầu như không còn một bóng mây, nước suối trong vắt có thể nhìn rõ từng đàn cá tung tăng bơi lội, núi rưng Tây nguyên xanh thẳm đầy ắp tiếng đàn, tiếng hát. Đó là tiếng chiêng mùa hội, tiếng đàn gọi bạn. Vào mùa lúa chín, trong những đêm trăng sáng, trong ánh lửa bập bùng trước nhà rông, hòa với hương nồng nàn của rượu cần là những nụ cười, tiếng hát của chàng trai cô gài với điệu múa nhịp nhàng.
Rồi mùa khô đi qua, những cơn mưa xối xả. những cơn mưa, giòng nước có thể ngăn con đường lên nương lên rẫy, nhưng không thể ngăn nổi lòng đam mê âm nhạc của người đồng bào. Đêm mùa mưa Tây nguyên là những đêm dài huyền thoại, người đồng bào tập trung về nhà rông để nghe hát trường ca (akhan, hri). Đây là nét sinh hoạt độc đáo của đồng bào Tây nguyên.
Đến khi con người nhắm mắt xuôi tay, về với lòng đất mẹ, tiếng chiêng lại vang lên trầm mặc, linh thiêng để đưa hương hồn người đã khuất về với ông bà tổ tiên nơi cõi vĩnh hằng trong lễ pơthi (bỏ mả).
Như vậy, con người bước vào cuộc đời bằng âm nhạc, rồi âm nhạc là người bạn đồng hành vang lên khắp mọi nẻo đường đời với mọi trạng thái tình cảm khác nhau. Rồi lại cũng chính âm nhạc lại đưa tiễn người quá cố trở về với cát bụi phận người. Vì thế ta có thể nói rằng; cuộc sống của người đồng bào dân tộc Tây nguyên không thể thiếu âm nhạc !
Tóm lại, trong những không gian, thời gian điều kiện nào của đời sống văn hóa vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc Tây nguyên, ta đều bắt gặp hình thức sinh hoạt âm nhạc. Âm nhạc vang lên trong từng buôn làng, trên nương rẫy, trong nhà Rông . . . Tính chất âm nhạc được thể hiện qua các thể thức vừa có tính tự sự, tùy hứng của một cá nhân đối với cộng đồng trong bối cảnh nhất định, vừa mang tính cộng đồng, dân chủ sâu sắc. Điều đó thể hiện rõ nét trong âm nhạc cồng chiêng.

Nhắm mắt - cảm nhận âm nhạc và nhâm nhi caphe núi rừng Langbiang thì còn gì bằng


Loading